Największym zagrożeniem inflacyjnym na świecie nie jest już ropa naftowa, lecz transport morski

Od miesięcy inwestorzy oceniają ryzyko geopolityczne, obserwując ceny ropy naftowej, ale ten tydzień mógł po cichu zmienić to równanie. Ropa naftowa niewątpliwie trafiła na pierwsze strony gazet, po tym jak cena powróciła do poziomu 100 dolarów za baryłkę, jednak pod tym rajdem inny rynek wysyła równie ważne ostrzeżenie: globalny system transportu morskiego zaczyna wykazywać oznaki napięcia, co zwiększa prawdopodobieństwo nadejścia kolejnej fali inflacji nie z powodu braku produktów na świecie, ale dlatego, że ich transport staje się wolniejszy, droższy i coraz bardziej nieprzewidywalny.

To rozróżnienie może mieć równie duże znaczenie, jak cena samej ropy naftowej.

Dlaczego transport morski ma większe znaczenie, niż zdaje sobie sprawę wielu inwestorów

Większość dyskusji o inflacji zaczyna się od towarów, ale niewiele zaczyna się od logistyki, mimo że każdy produkt, czy to smartfon, lodówka, pojazd elektryczny czy przesyłka ziaren kawy, spełnia jeden podstawowy warunek: musi dotrzeć do miejsca przeznaczenia.

Gdy szlaki żeglugowe stają się niebezpieczne lub zatłoczone, koszty transportu rosną na długo przed pojawieniem się faktycznych niedoborów. Firmy płacą więcej za ubezpieczenia, stawki frachtowe rosną, harmonogramy dostaw stają się mniej niezawodne, a firmy zaczynają zapobiegawczo utrzymywać większe zapasy. Każdy z tych kosztów ostatecznie przekłada się na ceny detaliczne, co oznacza, że zakłócenia w logistyce mogą rozprzestrzenić się na niemal każdy sektor światowej gospodarki, zamiast ograniczać się do jednego towaru.

Świat nauczył się tej lekcji już wcześniej

Wielu inwestorów pamięta gwałtowny wzrost inflacji, który nastąpił po pandemii, ale mniej osób pamięta, jak duży wpływ na ten wzrost miało załamanie się globalnych sieci transportowych.

Popyt konsumentów gwałtownie wzrósł, ale problem nie polegał jedynie na tym, że ludzie chcieli więcej towarów. Porty stały się zatłoczone, kontenery utknęły w niewłaściwych lokalizacjach, możliwości przewozowe drastycznie spadły, a stawki frachtowe gwałtownie wzrosły. Producenci często mieli produkty gotowe do dostawy, ale nie byli w stanie przetransportować ich wystarczająco sprawnie, aby sprostać popytowi.

Rezultatem był jeden z najsilniejszych globalnych wstrząsów inflacyjnych od dziesięcioleci. Dzisiejsze okoliczności są inne, ale mechanizm leżący u ich podstaw jest niepokojąco znajomy: fizyczna zdolność do transportu towarów może znów stać się ważniejsza niż ich ilość produkowana.

Szlaki handlowe stają się częścią rynku

Wydarzenia na Bliskim Wschodzie w tym tygodniu uświadomiły inwestorom, że geografia może być równie ważna, jak ekonomia. Cieśnina Ormuz odpowiada za około jedną piątą światowego zużycia ropy naftowej, a cieśnina Bab el-Mandab, łącząca Morze Czerwone z Kanałem Sueskim, służy nie tylko do transportu surowców energetycznych, ale także tysięcy statków transportujących towary przemysłowe między Azją a Europą.

Trasy te nie funkcjonują w izolacji. Gdy niepewność wokół jednego korytarza rośnie, presja natychmiast przenosi się na dostępne alternatywy, co powoduje wzrost składek ubezpieczeniowych, konieczność ponownego rozważenia tras przez firmy żeglugowe i wydłużenie czasu transportu.

Nic z tego nie wymaga całkowitego zamknięcia. Rynki zaczynają wyceniać zagrożenie na długo przed faktycznym zatrzymaniem handlu, a to wydaje się obecnie ważniejsze. Zagrożeniem nie jest koniecznie zatrzymanie globalnego handlu, ale to, że koszty jego utrzymania zaczynają rosnąć.

Ukrytym kosztem jest czas

Wyższe koszty paliwa przyciągają uwagę od razu, ponieważ są widoczne, natomiast stratę czasu trudniej zmierzyć, mimo że ma ona równie duże znaczenie ekonomiczne.

Kontenerowiec zmuszony do opłynięcia Przylądka Dobrej Nadziei zamiast skorzystać z Kanału Sueskiego może wydłużyć swoją podróż o tysiące mil morskich, zwiększając zużycie paliwa i znacznie wydłużając czas pozostawania statku na morzu. Zmniejsza to liczbę rejsów, jakie każdy statek może wykonać w ciągu roku, skutecznie zmniejszając globalną przepustowość żeglugową, nawet jeśli żaden statek nie ulegnie zniszczeniu i żaden z głównych portów nie zostanie zamknięty.

Łańcuch dostaw staje się mniej wydajny po prostu dlatego, że zwiększa się odległość, a utrata wydajności ostatecznie odbija się na stawkach przewozowych, kosztach magazynowania i cenach dla konsumentów.

Banki centralne nie mogą rozwiązać tego problemu

Stopy procentowe mogą zmniejszyć popyt konsumentów, ale nie są w stanie przywrócić szlaków żeglugowych, obniżyć kosztów ubezpieczeń morskich ani skrócić podróży, która nagle wymaga dodatkowych dwóch tygodni.

Stwarza to szczególnie niewygodne wyzwanie dla banków centralnych. Jeśli koszty transportu ponownie zaczną napędzać inflację, decydenci mogą stanąć w obliczu wzrostu cen, napędzanego głównie ograniczeniami podaży, a nie nadmiernym popytem – a właśnie z tym rodzajem inflacji polityka pieniężna ma problem.

Podwyższenie stóp procentowych może osłabić wydatki, inwestycje i wzrost gospodarczy, ale nie przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa globalnych szlaków handlowych. Banki centralne mogą tłumić objawy, ale nie są w stanie naprawić źródła zakłóceń.

Inwestorzy mogą obserwować niewłaściwy wykres

Każdy terminal finansowy wyświetla aktualną cenę ropy naftowej, podczas gdy znacznie mniej inwestorów regularnie monitoruje stawki za przewóz kontenerów, koszty ubezpieczenia przesyłki czy liczbę statków przekierowanych na niebezpieczne szlaki wodne.

To może wymagać zmiany. Historia pokazuje, że zakłócenia w transporcie często zaczynają się po cichu, zanim staną się nie do zignorowania, a zanim zdominują nagłówki gazet, firmy zazwyczaj zaczynają dostosowywać ceny, zapasy i łańcuchy dostaw.

Rynki często reagują dopiero po rozpoczęciu się szkód gospodarczych. Ropa naftowa może stanowić najbardziej widoczne ostrzeżenie, ale dane dotyczące transportu morskiego mogą ujawnić, czy zagrożenie rozprzestrzenia się na całą gospodarkę.

Szerszy obraz

Wydarzenia z tego tygodnia mogą ostatecznie zostać zapamiętane jako coś więcej niż kolejny geopolityczny konflikt. Mogą one oznaczać moment, w którym inwestorzy przestali postrzegać inflację wyłącznie przez pryzmat cen ropy naftowej i zaczęli zwracać większą uwagę na infrastrukturę, która napędza globalny handel.

Współczesna gospodarka opiera się na niezwykle wydajnej logistyce, a gdy ten system działa, konsumenci rzadko to zauważają. Kiedy zaczyna on szwankować, niemal każda branża odczuwa konsekwencje w postaci wyższych kosztów, opóźnionych dostaw i bardziej kruchych łańcuchów dostaw.

Ropa naftowa pozostaje jedną z najważniejszych cen na świecie, ale o kolejnej inflacji mogą decydować nie tylko produkowane baryłki. Mogą ją kształtować statki z trudem je dostarczające, a także wszystko inne, od czego zależy globalna gospodarka.