Od zagrożeń do szans: Jak rynki zareagują na nowe napięcia?

Od baniek spekulacyjnych związanych ze sztuczną inteligencją po wzrost wydatków rządowych, od spadków na rynku nieruchomości po skoki cen ropy naftowej – czynniki te będą prawdopodobnie należały do najbardziej wpływowych sił kształtujących rynki światowe w 2026 r., niezależnie od tego, czy będą miały charakter negatywny, czy pozytywny.

1. Pęknięcie bańki sztucznej inteligencji

Amerykańskie firmy technologiczne nie generują namacalnych zysków komercyjnych ze sztucznej inteligencji, co stawia pod znakiem zapytania logikę stojącą za ogromnymi inwestycjami w sprzęt, oprogramowanie i powiązane sektory. Akcje spółek technologicznych gwałtownie spadają, uderzając w 20% najlepiej zarabiających w Stanach Zjednoczonych, którzy posiadają największą część amerykańskich akcji będących w posiadaniu inwestorów krajowych.

Po tym, jak wzrost bogactwa wsparł wzrost wydatków konsumpcyjnych w ciągu ostatnich dwóch lat, w czasie gdy 60% najuboższej części społeczeństwa borykało się z problemami, erozja bogactwa gospodarstw domowych doprowadzi do osłabienia konsumpcji w 2026 r.

Inwestycje w sztuczną inteligencję również gwałtownie spadają, wywierając presję na sektory budownictwa i inwestycji kapitałowych, które według szacunków miały przyczynić się do wzrostu gospodarczego USA w 2025 roku na około jeden punkt procentowy, a po wyłączeniu importowanego sprzętu nawet mniej. Samo to spowolnienie wystarczyłoby, aby amerykański rynek pracy pogrążył się w całkowitej recesji.

Wpływ: Stany Zjednoczone wchodzą w recesję, Europa odczuwa ją w mniejszym stopniu. Rezerwa Federalna jest zmuszona do znacznie szybszego obniżania stóp procentowych.

2. Kongres zatwierdza „obniżki taryf” przed wyborami uzupełniającymi

Polityka fiskalna stanowi jedno z głównych zagrożeń dla wzrostu gospodarczego i inflacji w 2026 roku. Prezydent Donald Trump naciska na Kongres, aby wystawił czeki na kwotę 2000 dolarów dla 150 milionów Amerykanów pod nazwą „zwrotów ceł”, przywołując wspomnienia pakietów stymulacyjnych z czasów pandemii, które przyczyniły się do wzrostu inflacji.

Choć obliczenia nie do końca się zgadzają, a cła zostały już wykorzystane do uzasadnienia tzw. „dużego, pięknego projektu ustawy”, presja polityczna może wzrosnąć w miarę zbliżania się wyborów parlamentarnych w listopadzie.

Choć tego typu środki mogłyby pomóc 60% najuboższych konsumentów w USA, którzy zmagają się z wysokimi kosztami utrzymania, znaczną część środków można by przeznaczyć na spłatę długów, ograniczając tym samym ogólny wpływ na wzrost gospodarczy w porównaniu z latami 2020–2021.

Wpływ: Silniejszy wzrost gospodarczy w USA i wyższa inflacja. Rezerwa Federalna przyjmuje bardziej jastrzębie stanowisko, w zależności od stopnia wpływu politycznego na decyzje dotyczące polityki pieniężnej.

3. Powrót inflacji z powodu wąskich gardeł w dostawach związanych ze sztuczną inteligencją

Wielu ekonomistów, a zwłaszcza ci bardziej gołębi w Rezerwie Federalnej, spodziewa się, że sztuczna inteligencja przyniesie znaczący wzrost produktywności, który pomoże obniżyć inflację. Ale co, jeśli to założenie okaże się błędne?

W perspektywie krótkoterminowej ogromne inwestycje w infrastrukturę AI mogą wyprzeć inne rodzaje działalności gospodarczej. Oczekuje się, że do 2030 roku centra danych będą odpowiadać za około 10% zapotrzebowania na energię elektryczną w USA, co będzie skutkowało rosnącym obciążeniem sieci energetycznych na całym świecie oraz wzrostem ryzyka przerw w dostawach prądu i wyższych cen.

Jednocześnie rosnące zapotrzebowanie na inwestycje może doprowadzić do niedoborów podaży, zwłaszcza w obliczu zaostrzenia przepisów imigracyjnych w Stanach Zjednoczonych i Europie, co potencjalnie może ponownie zwiększyć wzrost płac.

Skutki: Wyższa inflacja na świecie i zmiana polityki banków centralnych w kierunku podwyższania stóp procentowych.

4. Prezydent Trump obniża cła, ponieważ ich negatywne skutki się nasilają

Istnieją dwie możliwe ścieżki obniżenia obecnej średniej stawki celnej w USA, wynoszącej około 16%. Pierwsza to decyzja administracji przedwyborcza o obniżeniu ceł, podobnie jak niedawno zrobiła to w przypadku niektórych produktów spożywczych.

Choć niższe wpływy z taryf utrudniłyby starania o zatwierdzenie przez Kongres programów „zwrotów taryfowych”, prezydent mógłby ostatecznie znieść bariery handlowe, aby złagodzić presję na ceny konsumenckie.

Druga ścieżka wiązałaby się z orzeczeniem Sądu Najwyższego, że cła nakładane w ramach stanu wyjątkowego są bezprawne, co unieważniłoby większość ceł obowiązujących na szczeblu krajowym. Prezydent mógłby zareagować, uciekając się do innych narzędzi, takich jak artykuł 122, który zezwala na tymczasowe cła do 15% przez 150 dni, ale rezultat byłby znacznie bardziej chaotyczny.

Wpływ: szybszy wzrost gospodarczy i niższa inflacja, przy czym Rezerwa Federalna uznaje impuls wzrostu za najważniejszy i spowalnia tempo obniżek stóp procentowych w USA.

5. Europejscy konsumenci zaczynają wydawać więcej pieniędzy

Stopa oszczędności w strefie euro wynosi około 15%, czyli około trzy punkty procentowe więcej niż średnia sprzed pandemii COVID-19, a zamiary oszczędzania pozostają wysokie.

Jednak po odbudowie oszczędności po kryzysie energetycznym z 2022 r. i ustabilizowaniu się inflacji na poziomie zbliżonym do 2% konsumenci mogą zacząć wydawać więcej w 2026 r., zwłaszcza jeśli rządom uda się zmniejszyć niepewność związaną z polityką emerytalną.

Wpływ: Wzrost gospodarczy w strefie euro przewyższa trend i przekracza 1,5% rocznie, co skłania Europejski Bank Centralny do podniesienia stóp procentowych pod koniec 2026 r.

6. Pogarszające się relacje USA–Chiny zakłócają dostawy pierwiastków ziem rzadkich

Napięcia między Waszyngtonem a Pekinem osłabły po bezpośrednim spotkaniu prezydentów Trumpa i Xi Jinpinga, które doprowadziło do 12-miesięcznego rozejmu, oznaczającego utrzymanie stałych taryf i ograniczeń eksportowych przez większość 2026 r.

Jednak rozejm pozostaje kruchy i każda błędna ocena może go zniweczyć. W przypadku braku powściągliwości mogą zostać wprowadzone środki pozataryfowe, takie jak ograniczenia eksportu pierwiastków ziem rzadkich.

Skutki: Bezpośrednie konsekwencje dla sektora półprzewodników, motoryzacyjnego i obronnego, z potencjalnymi niedoborami i wzrostami cen, które przełożą się na inflację.

7. Wzrost cen ropy naftowej spowodowany odnowieniem się napięć geopolitycznych

Największe ryzyko wzrostu cen ropy naftowej wiąże się nadal z dostawami z Rosji, w obliczu sankcji USA i trwających ataków Ukrainy na infrastrukturę energetyczną.

Choć powszechnie zakłada się, że rosyjska ropa naftowa nadal będzie szukać sposobów na obejście sankcji, większa niż oczekiwano skuteczność może zmniejszyć nadwyżkę spodziewaną w 2026 r., co stwarza ryzyko wzrostu obecnej prognozy ceny ropy Brent wynoszącej 57 USD za baryłkę.

Rozwój sytuacji między Stanami Zjednoczonymi a Wenezuelą zwiększa niepewność, podobnie jak kruchość zawieszenia broni w Strefie Gazy, które może spowodować ponowne zagrożenie dostaw z Bliskiego Wschodu.

Skutki: Spowolnienie wzrostu gospodarczego na świecie i wyższa inflacja, przy czym banki centralne będą skłonne podnieść stopy procentowe lub spowolnić tempo łagodzenia polityki pieniężnej.

8. Stres fiskalny w związku z utratą zaufania inwestorów obligacyjnych

Jak dotąd inwestorzy byli zaskakująco tolerancyjni wobec trendu deficytu budżetowego USA, wspieranego przez niepewność gospodarczą i niższe stopy procentowe. Jednak finanse publiczne USA pozostają kruche, a deficyt ma utrzymać się w przedziale 6–7%.

Obawy inwestorów dotyczące skali emisji długu mogą się nasilić, szczególnie jeśli ekspansja fiskalna zbiegnie się z akomodacyjną polityką pieniężną i ponownymi obawami o inflację.

Europa nie jest odporna, ponieważ presja może rozprzestrzenić się z Francji w związku z rosnącymi potrzebami wydatkowymi, zwłaszcza na obronę. Rentowności obligacji mogą gwałtownie wzrosnąć, a sytuacja gospodarcza zależeć będzie od reakcji banków centralnych: powrotu do luzowania ilościowego lub wymuszonego zacieśnienia fiskalnego.

Skutki: Dotkliwe cięcia wydatków rządowych, szczególnie w Europie, i słabszy wzrost gospodarczy.

9. Chiny pogrążają się w głębszym spowolnieniu w miarę nasilania się korekty cen nieruchomości

Po ustabilizowaniu się na początku 2025 roku, ceny nieruchomości wznowiły szybszy spadek niż w połowie roku. Zapasy utrzymują się na wysokim poziomie, a inwestycje w nieruchomości nadal silnie wpływają na wzrost gospodarczy.

Obawy o niewypłacalność powróciły po tym, jak Vanke poprosił o przedłużenie spłaty obligacji. Pomimo polityki wsparcia w 2024 roku, dynamika osłabła w 2025 roku, wraz z rosnącymi apelami o umożliwienie cyklowi kontynuowania spłaty, co może wiązać się z poważnym ryzykiem.

Skutki: Erozja majątku gospodarstw domowych, pogorszenie jakości aktywów bankowych i utrwalony pesymizm, który utrudnia przejście na wzrost oparty na konsumpcji.

10. Wojna na Ukrainie kończy się kompleksowym i trwałym porozumieniem pokojowym

Jeśli negocjacje pokojowe zakończą się sukcesem, skutki gospodarcze zależeć będą od tego, jak zostaną rozwiązane nierozstrzygnięte kwestie, takie jak uznanie terytorialne, i od trwałości zawieszenia broni.

W optymistycznym scenariuszu, działania odbudowy mogłyby poprawić aktywność gospodarczą i nastroje w Europie Wschodniej. Niższe ceny energii, w zależności od złagodzenia sankcji, mogłyby również wesprzeć globalną konsumpcję.

Analitycy energetyczni zauważają jednak, że dostawy rosyjskiej ropy naftowej nie spadły znacząco w ostatnich latach, co ogranicza wpływ na globalny bilans dostaw, choć ryzyko związane z dostawami uległoby zmniejszeniu. Rynek gazu odczułby większy wpływ, gdyby Europa wznowiła zakupy rosyjskiego gazu.

Wpływ: Niższe ceny energii pobudzają globalny wzrost gospodarczy, co może skłonić niektóre banki centralne, w tym Bank Anglii, do przyjęcia bardziej elastycznej postawy niż oczekiwano.